Archiwalne fotografie i zapis koncertu odnalezione po ponad czterech dekadach stały się punktem wyjścia do filmowej podróży w przeszłość. Dokument „Jazz nocy generała” wraca do Kalisza z grudnia 1981 roku, gdy polityczne decyzje w jednej chwili odmieniły losy jazzowego festiwalu i jego uczestników.
Materiały przechowywane w archiwum pianisty Wojciecha Karolaka odkrył Hirek Wrona, dziennikarz i producent muzyczny. Znalezisko skłoniło go do przyjrzenia się zarówno wydarzeniom festiwalowym, jak i biografii pianisty, aranżera oraz kompozytora Włodka Gulgowskiego, naznaczonej wydarzeniami z lat 1968 i 1981.
Gulgowski powrócił do kraju po 14 latach emigracji. W Kaliszu, 12 grudnia, zaprezentował koncert poświęcony Fryderykowi Chopinowi. W gronie wykonawców ósmej edycji Międzynarodowego Festiwalu Pianistów Jazzowych znaleźli się również Karolak, Zbigniew Namysłowski, Krzysztof Sadowski, Czesław Bartkowski, Janusz Skowron, Adzik Sendecki i Stanisław Sojka.
Noc, która zakończyła festiwal
Nad ranem 13 grudnia uczestnicy usłyszeli o wprowadzeniu stanu wojennego. Wojewódzki Dom Kultury zamknięto, dalszą część imprezy odwołano, a muzycy mieli opuścić hotel przed godziną 14. Zamiast kolejnych koncertów pojawił się problem powrotu do domu w nowych, niepewnych realiach.
Pomocy udzielił im Lechosław Ochocki, kierujący wówczas kaliską placówką. Organizował przepustki oraz talony pozwalające zdobyć paliwo. Innego rodzaju ratunek przyniosło działanie Jerzego Redlicha: wyniósł taśmy z nagraniami koncertu, zanim przejęłyby je służby. Wśród osób przedstawionych w dokumencie znalazł się też Jan Cegiełka, artystyczny dyrektor festiwalu.
Film nie ogranicza się do rekonstrukcji grudniowej nocy. Jego twórcy sięgają do wcześniejszych dziejów polskiego jazzu, przypominając wydaną przez brytyjską wytwórnię Decca płytę „Lola” zespołu Namysłowskiego. Album stał się przykładem tego, że muzyka zza żelaznej kurtyny potrafiła dotrzeć do zachodnich słuchaczy.
Archiwa, świadkowie i pokaz w Kaliszu
Zdjęcia, dawne nagrania oraz relacje uczestników budują opowieść nie tylko o przerwanym wydarzeniu, lecz także o wolności, pamięci i znaczeniu muzyki. Rozmowy ze świadkami zarejestrowano w Kaliszu i Sztokholmie. W filmie pojawiają się między innymi Włodzimierz Korcz, Krzysztof Ścierański i Czesław Bartkowski.
Prapremierowy pokaz zaplanowano na 19 listopada 2026 roku o godzinie 19.00 w sali widowiskowej Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu. Po seansie odbędzie się spotkanie z twórcami dokumentu oraz osobami związanymi z przedstawioną historią.
W rozmowie pod hasłem „Żywa historia jazzu. Biblioteka wspomnień” mają uczestniczyć Igor Mertyn, Hirek Wrona, Anita Mertyn, Robert Kuciński, Jan Cegiełka, Czesław „Mały” Bartkowski, Paweł Brodowski i Lechosław Ochocki. Spotkanie poprowadzi Tomasz Raczek.
Źródło: Urząd Miasta Kalisza
